[อินโฟกราฟิก] 4 ปัจจัย ทำ “ยุทธศาสตร์ชาติ” ให้ใช้ได้จริง

เหมาะกับใคร

  • คนไทยทุกคน

ใจความสำคัญ

ปัจจัยที่จะทำให้แผนยุทธศาสตร์ชาติประสบความสำเร็จ คือ เนื้อหาของยุทธศาสตร์ชาติที่ชัดเจนและครอบคลุมทุกประเด็น มีกฎหมายรองรับและระบบการติดตามผลที่มีประสิทธิภาพที่สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติต่าง ๆ จนนำไปสู่การปฏิบัติด้วยความเข้าใจ เมื่อคนในสังคมมีส่วนร่วมและมีความเป็นเจ้าของยุทธศาสตร์ชาติร่วมกัน ประเทศก็จะสามารถก้าวไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน


 

อะไรที่จะทำให้ยุทธศาสตร์ชาติประสบความสำเร็จ? อินโฟกราฟิกนี้จะทำให้รู้จักปัจจัยสำคัญต่าง ๆ ที่ช่วยส่งเสริมให้ยุทธศาสตร์ชาติดำเนินไปได้ด้วยดี

เนื้อหาของยุทธศาสตร์ชาติ

เมื่อยุทธศาสตร์ชาติชัดเจน ประเทศก็สามารถขับเคลื่อนไปได้อย่างตรงเป้าหมาย เนื้อหาของยุทธศาสตร์ชาติจะต้องมีประเด็นและเป้าหมายในการพัฒนาประเทศในระยะยาวที่ชัดเจน และต้องครอบคลุมทั้งด้านเศรษฐกิจ การลดความเหลื่อมล้ำในสังคม การพัฒนาภาคและเมืองต่าง ๆ รวมถึงพื้นที่เศรษฐกิจของไทย การพัฒนาสิ่งแวดล้อม การพัฒนาศักยภาพของคนภายในประเทศ การบริหารจัดการในภาครัฐ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบโลจิสติกส์ การพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม ความมั่นคง และครอบคลุมถึงความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อการพัฒนา โดยเนื้อหายุทธศาสตร์ต่าง ๆ เหล่านี้จะต้องได้รับการยอมรับจากประชาชน มีการกำหนดระยะเวลาที่หน่วยงานของภาครัฐต้องดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย โดยตัวชี้วัดผลสำเร็จของแต่ละด้านยุทธศาสตร์นั้นจะแตกต่างกันออกไปตามแผนงานและโครงการ ซึ่งจะต้องวัดผลสำเร็จได้อย่างชัดเจนเป็นรูปธรรม

 

กฎหมายและระบบการติดตามผล

ยุทธศาสตร์ชาติจะดำเนินการได้โดยสะดวกต่อเนื่องตลอดระยะเวลาของแผน 20 ปี เมื่อมีกฎหมายรองรับ ดังนั้นการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายและกฎระเบียบเพื่อส่งเสริมหรือผลักดันให้เกิดกฎหมายต่าง ๆ ที่สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติจึงมีส่วนอย่างยิ่งที่จะทำให้แผนงานและโครงการต่างๆ ประสบความสำเร็จ เช่น ผลักดันให้มีกฎหมายการพัฒนาเด็กปฐมวัย ผลักดันกฎหมายการดูแลผู้สูงอายุระยะยาว เป็นต้น

นอกจากการผลักดันกฎหมายที่มีความจำเป็นแล้ว ระบบการติดตามประเมินผลก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน โดยการติดตามประเมินผลยุทธศาสตร์ชาตินั้นจะมีหลักเกณฑ์ วิธีการการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลการดำเนินงานโดยหน่วยงานที่เป็นกลาง ทั้งขั้นตอนก่อนเริ่มโครงการ ระหว่างดำเนินโครงการ และหลังสิ้นสุดโครงการ

หากใครพบว่าหน่วยงานใดของภาครัฐบกพร่องต่อหน้าที่ ไม่ดำเนินการตามแผนที่วางไว้หรือไม่จัดทำรายงานการดำเนินงานประจำปีซึ่งต้องระบุความก้าวหน้า รวมทั้งปัญหาและข้อเสนอแนะของโครงการต่าง ๆ ตามยุทธศาสตร์ชาติ ก็สามารถแจ้งสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติได้เลย

 

กลไกสู่การปฏิบัติ

เมื่อทุกคนมีความรู้ความเข้าใจ การปฏิบัติเพื่อให้ยุทธศาสตร์ชาติเป็นไปตามแผนที่วางไว้ก็สามารถเกิดขึ้นได้จริงอย่างมีประสิทธิภาพ ภาครัฐจะกำหนดประเด็นการพัฒนาเฉพาะด้านที่จะช่วยพัฒนาประเทศไทยในหลาย ๆ ด้าน รวมทั้งจัดทำแผนการลงทุน และจะใช้สื่อประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจให้ประชาชนทุกคนรู้จักแผนยุทธศาสตร์ชาติ ทั้งในระดับชุมชน จังหวัด และระดับภาค รวมทั้งสร้างสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อการปฏิบัติและมีส่วนร่วมมากขึ้น เช่น สร้างช่องทางให้ประชาชนวิพากษ์วิจารณ์และแสดงความคิดเห็นผ่านอินเทอร์เน็ต แก้ไขกฎหมายและกฎระเบียบเพื่อผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม พร้อมส่งเสริมให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนประเทศ เช่น ให้สถาบันการศึกษาในพื้นที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนมากขึ้น ให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคม เป็นต้น

 

การยอมรับของสังคม

ยุทธศาสตร์ชาติจะดำเนินก้าวหน้าไปไม่ได้หากสังคมยังไม่เข้าใจ และไม่รู้สึกถึงความเป็นเจ้าของยุทธศาสตร์ชาติร่วมกัน เพราะเราทุกคนต่างมีส่วนร่วมในการกำหนดแนวทางยุทธศาสตร์ชาติได้ด้วยการแสดงความคิดเห็นในเบื้องต้น และเมื่อยุทธศาสตร์ชาติเป็นรูปเป็นร่างแล้ว ทุกคนสามารถเสนอแนะวิธีการแก้ไขหรือคำแนะนำ เพื่อให้ยุทธศาสตร์ชาติถูกนำไปปรับปรุง โดยภาครัฐอาจจัดเวทีสาธารณะเพื่อให้ทุกคนได้มีเวทีแสดงความคิดเห็นและวิพากษ์วิจารณ์อย่างเปิดเผย โปร่งใส ตรวจสอบได้ นอกจากนี้ทุกฝ่ายจะต้องรู้ว่าตอนนี้ยุทธศาสตร์ชาติดำเนินการไปถึงขั้นตอนไหนแล้ว เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมในการพัฒนาประเทศอย่างเข้มแข็ง