[อินโฟกราฟิก] ไทยเสี่ยงแค่ไหน ถ้าไม่มี “ยุทธศาสตร์ชาติ”

ประเมินปัจจัยเสี่ยงและความท้าทายที่ประเทศไทยต้องเผชิญ หากขาด “แผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี”

เหมาะกับใคร

คนไทยทุกคน

ใจความสำคัญ

  • หากไม่มีแผนยุทธศาสตร์ชาติ ประเทศไทยจะต้องเผชิญความเสี่ยงและความท้าทายทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม เพราะขาดแนวทางในการบริหารบ้านเมืองอย่างเป็นแบบแผนและยั่งยืน
  • ปัจจัยเสี่ยงและเงื่อนไขภายในประเทศ ได้แก่ โครงสร้างประชากรจะเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ ต้องมีสิ่งรองรับสวัสดิการผู้สูงอายุ ระบบบริหารราชการแผ่นดินไม่เข้มแข็ง จำเป็นต้องผลักดันให้มีความโปร่งใสมากขึ้น รวมถึงความเหลื่อมล้ำในด้านต่าง ๆ ต้องแก้เพื่อให้เกิดความสามัคคีและเพื่อพัฒนาศักยภาพคนไทยได้เต็มที่
  • ส่วนปัจจัยเสี่ยงและเงื่อนไขภายนอกประเทศ ได้แก่ การเคลื่อนย้ายเสรีของคนและการลงทุน ต้องมีแนวทางบริหารทรัพยากรประเทศที่ชัดเจน ภาวะโลกร้อนและเขตเมืองขยายความเจริญ ควรเริ่มใช้แนวคิดเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างรากฐานประเทศให้เข้มแข็ง ยั่งยืน และพึ่งพาตนเองได้

 

สภาพแวดล้อมโดยรวมของประเทศไทยในช่วงเวลาที่ผ่านมานั้น ถ้าดูจากความขีดความสามารถในการแข่งขัน ก็มีทั้งจุดแข็งให้ภูมิใจ และจุดอ่อนให้ช่วยกันแก้ ไทยมีฐานเศรษฐกิจที่กว้าง มีอัตราการจ้างงานเพิ่มขึ้ม ความยากจนลดลง ภาครัฐและเอกชนช่วยกันปรับตัวด้านการบริหารความเสี่ยง มีภูมิคุ้มกันที่ดีบนหลักของการบริหารจัดการองค์กรและเศรษฐกิจ กฎหมายและกฎระเบียบของประเทศก็ได้รับการจัดการให้รัดกุมมากขึ้น ประชาชนได้รับความเป็นธรรม มีการพัฒนาให้อยู่ในกลุ่มบนของประเทศรายได้ปานกลางและมีแนวโน้มดีขึ้นเรื่อย ๆ

แต่ประเทศไทยก็ยังมีจุดอ่อนที่ต้องได้รับการพัฒนา ปรับปรุง และแก้ไข จึงต้องมียุทธศาสตร์ชาติเป็นแนวทางให้คนไทยทุกคนมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมและประเทศชาติอย่างมีสมดุล มีเสถียรภาพและยั่งยืน

ยุทธศาสตร์ชาติจะเข้ามามีส่วนร่วมในการลดความเสี่ยงและความท้าทายที่สำคัญของประเทศในระยะ 20 ปีข้างหน้า โดยจะมุ่งเปลี่ยนแปลงปัจจัยและเงื่อนไขต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

ปัจจัยและเงื่อนไขภายในประเทศ

 

โครงสร้างประชากรเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์

ปัจจุบันจำนวนและสัดส่วนผู้สูงอายุในประเทศไทย (ผู้มีอายุ 60 ปีขึ้นไป) มีอัตราเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้โครงสร้างประเทศกำลังก้าวเข้าสู่ “สังคมผู้สูงอายุ” ซึ่งจะมีผลต่อสังคมและเศรษฐกิจมหาศาล โดยเฉพาะในเรื่อง การขาดแคลนแรงงาน ในวัยทำงาน และการช่วยเหลือผู้สูงอายุที่ยังไม่ทั่วถึงเท่าใดนัก

ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีสิ่งรับรองสวัสดิภาพของผู้สูงอายุ ซึ่งยุทธศาสตร์ชาติจะช่วยสร้างหลักประกันสุขภาพทั้งทางใจและกายให้ผู้สูงอายุได้ดำรงชีวิตอย่างมั่นคงและมีคุณภาพ กิดเป็นวิสัยทัศน์ “ผู้สูงอายุเป็นหลักชัยของสังคม” เพื่อเป็นการส่งเสริมและสนับสนุนให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในสังคมมากขึ้น

 

ความเหลื่อมล้ำในด้านต่าง ๆ ส่งผลต่อความสามัคคี และเป็นข้อจำกัดในการพัฒนาศักยภาพของมนุษย์

ความเหลื่อมล้ำเกิดจากการเงินและฐานะของประชาชนในประเทศ ถ้าไม่มีการปฏิรูปการคลังที่ชัดเจนและตรงจุดพอ ประเทศไทยอาจต้องเผชิญกับ ภาวะความยากจน ไปอีกยาวนาน ส่งผลโดยตรงทั้งในเรื่องคุณภาพการศึกษาและคุณภาพชีวิตของคนไทย ซึ่งล้วนแล้วแต่ยังมีสิ่งที่เราต้องช่วยกันปฏิรูปอีกมาก เช่น การจัดตั้งบ้านประชารัฐ การลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ กองทุนเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และการผลักดันวิสาหกิจเริ่มต้นหรือสตาร์ทอัพ (Startup) ที่คนไทยต้องช่วยกันสนับสนุน

 

ระบบบริหารราชการแผ่นดินไม่เข้มแข็ง

ระบบราชการถือเป็นเฟืองชิ้นสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศ แต่ ระบบบริหารราชการแผ่นดิน ประเทศไทยยังอาจไม่เข้มแข็งพอ ทั้งในส่วนของราชการส่วนกลางและนักการเมือง หากไม่มีกลไกที่จะขับเคลื่อนและผลักดันให้ระบบราชการมีความแข็งแกร่งและโปร่งใสกว่าเดิม คนไทยก็คงจะตกอยู่ในวงจรการไม่ไว้ใจระบบราชการอย่างที่เคยเป็นมาไม่รู้จบ

ปัจจัยเสี่ยงและเงื่อนไขภายนอกประเทศ

เกิดการเคลื่อนย้ายเสรีของคน เงินทุน ข่าวสาร เทคโนโลยี สินค้า และบริการ

เพราะศูนย์อำนาจทางเศรษฐกิจได้ย้ายมาทางฝั่งเอเชีย เกิดการรวมกลุ่มเศรษฐกิจในภูมิภาค รวมถึงกระแสโลกาภิวัฒน์ ที่ทำให้ เกิดการเคลื่อนย้ายเสรี ของประชากร เงินทุน ข่าวสาร เทคโนโลยี สินค้า และบริการ ดังนั้นประเทศไทยจึงต้องมีแนวทางบริหารจัดการที่แข็งแรง เพื่อการใช้ทรัพยากรของชาติที่อย่างคุ้มค่าที่สุด

 

การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุทำให้ขาดแคลนแรงงาน เกิดการแย่งชิงแรงงานและเงินทุน

เทคโนโลยีที่เคลื่อนไหวไปอย่างรวดเร็วในโลกปัจจุบัน ทำให้ภาคธุรกิจและประชาชนต้องปรับตัวตามไปด้วย ยิ่งในสถานการณ์ปัจจุบัน ที่ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ก็อาจก่อให้เกิดการขาดแคลนแรงงาน เกิดการแย่งชิงแรงงานวัยทำงานและเงินทุน จึงจำเป็นต้องมีมาตรการที่เข้มแข็งกว่านี้ในการปฏิรูปประเทศให้เท่าทันยุคสมัยมากกว่าเดิม

 

เกิดการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว

กิจกรรมแทบทุกอย่างในปัจจุบันถูกขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ต ส่งผลให้ภาคธุรกิจและประชาชนต้องก้าวให้ทันและปรับตัว โดยล่าสุดเรามี “Biz Portal” เว็บไซต์ลงทะเบียนเริ่มต้นธุรกิจแบบจบในจุดเดียว และคาดว่าจะมีช่องทางอื่น ๆ เพิ่มมากขึ้นในอนาคต เพื่อให้ประเทศไทยพัฒนาต่อไปอย่างไม่ติดขัด พร้อมตอบสนองทุกความความเป็นไปในโลกดิจิทัลให้ได้มากที่สุด

 

ทรัพยากรธรรมชาติเริ่มร่อยหรอ

ที่ผ่านมาประเทศไทยยังไม่มีมาตรการรองรับที่รัดกุม ทำให้ทรัพยากรธรรมชาติเริ่มร่อยหรอ ต้องเพิ่มแนวทางป้องกันการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างฟุ่มเฟือย เพื่อป้องกันอันตรายทั้งจากภัยธรรมชาติ และภัยที่เกิดจากการขาดแคลนทรัพยากร

 

น้ำมันจากแหล่งธรรมชาติกำลังจะหมดไป

เมื่อเชื้อเพลิงอย่างน้ำมันจากแหล่งธรรมชาติกำลังจะหมดไป จำต้องพึ่งพาพืชพลังงานทดแทนซึ่งจะกระทบต่อวงจรการเกษตร เป็นการเบียดเบียนและจำกัดปริมาณอาหารโลกให้ลดน้อยลง จึงต้องมีวิธีรับมือปัญหาดังกล่าว ให้การใช้น้ำมันและพื้นที่การเกษตรไม่คาบเกี่ยวกันจนอย่างใดอย่างหนึ่งขาดหายไป

 

ภาวะโลกร้อนส่งผลให้เกิดภัยธรรมชาติที่รุนแรง

เพราะ ภาวะโลกร้อน นั้นส่งผลเสียรุนแรงขึ้นทุกวัน ทั่วโลกจึงเกิดกระแสการผลิตและการบริโภคที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ดังนั้นประเทศไทยก็เลยต้องพัฒนาควบคู่ไปกับกระแสโลกดังกล่าวตามไปด้วย พร้อมสนับสนุนแนวคิดรักษ์โลก ส่งเสริมเกษตรกรรายย่อยไปสู่การเกษตรที่ยั่งยืน เพื่อความมั่นคง ยั่งยืน ตลอดจนก้าวสู่ความเป็นชาติที่สามารถพึ่งพาตัวเองได้อย่างเข้มแข็ง